Baskıya dosya hazırlama rehberi
Taşma payı, güvenli alan, CMYK, 300 dpi, yazı tipleri, PDF/X, bıçak hattı ve değişken veri: dosyanızı baskıya göndermeden önce bakmanız gerekenler.
Ekranda kusursuz görünen bir tasarım baskıda üç yerden sorun çıkarabilir: kenarda ince beyaz bir şerit, kesimde kaybolan bir telefon numarası ya da ekrandakinden soluk renkler. Bunların hemen hepsi dosya aşamasında önlenebilir. Bu rehber, dosyanızı göndermeden önce bakmanız gerekenleri sırasıyla anlatıyor; en sonda kısa bir kontrol listesi var.
Ölçü: kesim çizgisi, taşma payı ve güvenli alan
Her baskı işinin üç sınırı vardır:
- Kesim çizgisi: İşin kesildikten sonraki net ölçüsü. A5 bir el ilanı için 148 × 210 mm.
- Taşma payı: Kenara kadar uzanan zemin, fotoğraf ve renk alanlarının kesim çizgisinin dışına taşırıldığı pay. Yaygın değer her kenardan 3 mm’dir. Kesimde kağıt bir miktar kayabilir; taşma payı yoksa kenarda beyaz bir çizgi kalır.
- Güvenli alan: Yazı, logo ve telefon numarası gibi kaybolmaması gereken her şeyin durduğu iç bölge. Bunları kesim çizgisinden en az 3 mm, mümkünse 5 mm içeride tutun.
Belgenizi baştan taşma payıyla birlikte kurun:
| Ebat | Net ölçü | Taşma paylı belge ölçüsü |
|---|---|---|
| A5 | 148 × 210 mm | 154 × 216 mm |
| A4 | 210 × 297 mm | 216 × 303 mm |
| A3 | 297 × 420 mm | 303 × 426 mm |
InDesign, Illustrator ve Affinity gibi programlarda taşma payını belge ayarlarından girebilirsiniz; program sayfanın çevresine ayrı bir kılavuz çizer. Kalın kağıtlı ya da çok sayfalı işlerde 5 mm taşma payı istenebilir.
Tel dikişli kitapçıklarda sayfa sayısı arttıkça ortadaki sayfalar dışarı doğru kayar ve kesimde biraz daha fazla kırpılır. Sayfa numaralarını ve kenara yakın yazıları bu yüzden kenardan uzak tutun.
Renk: CMYK ile çalışın
Ekranlar rengi kırmızı, yeşil ve mavi ışığın (RGB) karışımıyla üretir. Baskı ise camgöbeği, macenta, sarı ve siyahla (CMYK) yapılır. RGB hazırlanmış bir dosya baskıdan önce CMYK’ya dönüştürülür ve bu sırada renkler kayabilir: ekranda çok canlı görünen bazı renkler kağıtta daha donuk çıkabilir.
- Tasarımı en baştan CMYK bir belgede hazırlayın.
- Kurumsal renkleriniz için kurum kimlik kılavuzunuzdaki CMYK değerlerini kullanın; rengi ekrandan göz kararı seçmeyin.
Siyah: metinde K 100, büyük alanda zengin siyah
Metin ve ince çizgiler yalnızca siyah kanalda, yani C 0 M 0 Y 0 K 100 olmalıdır. Küçük yazıyı dört rengin karışımıyla basmak risklidir: renkler arasındaki küçük bir kayma bile harflerin kenarında renkli bir hale bırakır ve yazı bulanık görünür.
Büyük siyah alanlarda tek başına K 100 koyu gri gibi durur. Daha derin bir siyah için siyahın altına diğer renklerden bir miktar eklenir; buna zengin siyah denir. Sık kullanılan bir karışım C 40 M 40 Y 40 K 100’dür. Zengin siyahı yalnızca en az 5 mm genişliğindeki alanlarda kullanın. Uygun karışım baskı yöntemine ve kağıda göre değişebilir; emin değilseniz baskıdan önce sorun.
RGB hazırlanmış siyah metin, CMYK’ya dönüştürülürken dört renkli bir karışıma dönüşebilir. PDF’inizde siyah metinlerin değerini kontrol edin.
Görseller: basılacak boyutta 300 dpi
Fotoğrafların, baskıda çıkacakları boyutta 300 dpi çözünürlükte olması standart kabul edilir. A4 boyunda tam sayfa bir fotoğraf için bu, yaklaşık 2.480 × 3.508 piksel demektir. İnternet için hazırlanmış görseller çoğu zaman bunun çok altında kalır ve baskıda pikselli görünür.
- Görselin piksel ölçüsüne bakın. Küçük bir görseli yazılımda büyütmek, eksik ayrıntıyı geri getirmez.
- Logo ve çizimleri mümkünse vektörel olarak (PDF, AI, SVG ya da EPS) kullanın; vektör çizimler her boyutta keskin kalır.
Yazı tipleri: gömün ya da eğriye çevirin
Dosyanızı açan bilgisayarda kullandığınız yazı tipi yoksa program onu başka bir yazı tipiyle değiştirir; satırlar kayar, harfler bozulur. Bunu önlemenin iki yolu var:
- PDF’e aktarırken yazı tiplerini gömün. PDF/X standartları tüm yazı tiplerinin gömülü olmasını zaten şart koşar.
- Illustrator gibi programlarda metni eğriye (outline) çevirin. Bu işlem geri alınamaz; düzenlenebilir bir kopyayı ayrıca saklayın.
Türkçe karakterleri de kontrol edin. Bazı yazı tiplerinde ğ, ş, ı ve İ harfleri yoktur ve program bu harfleri başka bir yazı tipiyle gösterebilir.
PDF olarak kaydedin: PDF/X
Baskı için en güvenli biçim PDF’tir; özellikle de baskı dosyası alışverişi için tanımlanmış PDF/X standardı.
- PDF/X-1a yalnızca CMYK, gri ve spot renk kabul eder; RGB ve saydamlık içeremez, tüm yazı tipleri gömülüdür. Birçok matbaanın en güvenli seçenek olarak gördüğü standarttır.
- PDF/X-4 saydamlığı ve katmanları korur, ICC profilli renkleri kabul eder. Yeni iş akışlarında giderek yaygınlaşıyor.
Emin değilseniz PDF/X-1a seçin. Saydamlık ve efekt içeren bir tasarımda hangisinin daha uygun olduğunu bize sorabilirsiniz. Dışa aktarırken belgenin taşma payı ayarlarını kullanın ve kesim işaretlerini ekleyin. Çok sayfalı işlerde sayfaları karşılıklı çift sayfa olarak değil, tek tek ve okuma sırasıyla verin.
Kesimli işler: bıçak hattını ayrı katmana çizin
Etiket, kutu, sallama kart ya da özel kesimli dosya gibi dikdörtgen olmayan işlerde kesim hattını tasarımdan ayrı tutun:
- Hattı vektör bir çizgi olarak, tasarımın üstünde ayrı bir katmanda çizin.
- Çizgiye adı belli bir spot renk verin, örneğin “Kesim” ya da “CutContour”, ve üst baskı (overprint) olarak ayarlayın. Böylece hat, altındaki tasarımı silmez ve matbaa onu baskıdan ayırt eder.
- Kırım (bigleme) ve perfore çizgileri için başka adlarla ayrı spot renkler kullanın. Yaygın gösterim şöyledir: düz çizgi kesim, kesik çizgi kırım.
- Zemini kesim hattının 3 mm dışına taşırın; yazı ve logoları hattın en az 3 mm içinde tutun.
Sallama karttaki delik gibi ayrıntıları da aynı katmanda gösterin.
Değişken veri: Excel ya da CSV listesi
İsimli davetiye, numaralı bilet, isimli sertifika ve sadakat kartı gibi işlerde tasarım bir kez hazırlanır; her kopyada değişen bilgi ayrı bir listeden gelir.
- Listeyi Excel ya da CSV olarak hazırlayın. İlk satır sütun başlıkları olsun.
- Her satır bir kopya demektir: 250 davetiye için başlık satırının altında 250 satır.
- Tüm veriyi ilk çalışma sayfasında toplayın; boş satır bırakmayın.
- Başında sıfır olan numaraları, örneğin 0001’i, metin olarak biçimlendirin; aksi hâlde sıfırlar düşebilir.
- CSV kaydederken Türkçe karakterler bozulmasın diye UTF-8 seçeneğini kullanın.
| Ad Soyad | Masa | Davetiye No |
|---|---|---|
| Ayşe Yılmaz | 4 | 0001 |
| Mehmet Demir | 7 | 0002 |
Tasarımda değişken alanın yerini ve alabileceği en uzun metni gösterin; uzun bir ismin satıra sığıp sığmadığını baştan görürsünüz.
Göndermeden önce kontrol listesi
- Belge ölçüsü: net ölçü artı her kenardan 3 mm taşma payı
- Yazı ve logolar güvenli alanın içinde
- Renk modu CMYK, dosyada RGB görsel kalmamış
- Metinler K 100, zengin siyah yalnızca büyük alanlarda
- Görseller basılacak boyutta 300 dpi
- Yazı tipleri gömülü ya da eğriye çevrilmiş, Türkçe karakterler doğru
- PDF/X olarak kaydedilmiş, kesim işaretleri eklenmiş
- Bıçak hattı ayrı katmanda ve adlandırılmış spot renkte
- Tel dikişli işte sayfa sayısı 4’ün katı
- Değişken veri listesinde her satır bir kopya
- Son okuma: telefon, adres, tarih ve yazım hataları
Dosyanızı gönderin
Dosyanız hazırsa WhatsApp’tan 0532 312 16 91 numarasına gönderebilirsiniz. PDF’i ve görselleri fotoğraf olarak değil, belge olarak ekleyin; böylece orijinal dosya gider. WhatsApp belge olarak 2 GB’a kadar dosya gönderilmesine izin veriyor. Mesajınıza adedi, kağıt ve ebat tercihinizi de yazın. Teklif almak ya da bize başka bir yoldan ulaşmak için teklif sayfasına göz atın.